Hallo, hier ben ik dan. Ik weet niet of je mijn gezicht kent.
Nee, ik ben niet die man van de oude Ghostbusters.
Hallo, hondje.
Mijn naam is Jeff Goldblum. Gebaseerd op wat jullie zien...
Drup, drup.
Waar zouden we het vandaag over hebben?
Wat denk je?
Even een quiz.
Ongeacht het tijdstip en de dag...
...hoeveel procent van de wereldbevolking zou dan volgens jou denim dragen?
Vijftig procent. De helft.
De helft van de wereldbevolking draagt denim. Hoe kan dat nou?
Dat, en veel meer, gaan we uitzoeken.
Jazeker, denim.
Kom op, Jeff, we gaan verder.
Geen tien paarden kunnen mij van mijn onderzoek weerhouden.
DE WERELD VOLGENS JEFF GOLDBLUM
Ik ben al zolang ik me kan herinneren fan van denim.
Ik heb niet altijd de mooiste jeans uitgekozen. Jeetje.
Deze jeans zijn allang weg.
Hier is het allemaal voor mij begonnen.
Hopalong Cassidy.
Ik werd voor de eerste keer blootgesteld aan de verleiding van de jeans.
Hoppy, mijn kleren zien er echt fraai uit.
Het was in het Oude Westen, waar de bliksemopkomst van denim bescheiden begon.
LONE PINE CALIFORNIË
Tegenwoordig, als je weet waar je moet kijken...
...loeren de schatten om elke hoek.
Waar gaan we heen?
Op een denimspeurtocht, denimjacht, denimsafari, zeg maar.
Wacht even. Denimspeurtocht, denimjacht, denimsafari?
Mijn passie is oude kleding zoeken. Ik vind dat ik de beste van de wereld ben.
Breek je arm niet met je eigen schouderklopjes.
CERRO GORDO-MIJNEN 2500 METER HOOGTE
Kijk toch eens naar die evocatieve... Wat wil ik nou zeggen?
Ongebruikelijke, western mijnomgeving.
Heel mooi gezegd. - Bedankt.
De ironie hier, Jeff, wat je echt moet begrijpen...
Stel je bent mijnwerker, wilt rijk worden, zoekt goud, maar dat levert nooit wat op.
Maar je draagt jeans, je draagt Levis, die iedereen toen droeg.
Het goud dat ik zoek, waren de broeken die deze mannen weggooiden.
Ik sta te popelen. - Je steekt me aan met je...
Enthousiasme? Aanstekelijk enthousiasme?
Dat is wat ik wil. Jij hebt ook aanstekelijk enthousiasme.
Heb ik. - We voeden elkaar...
...met dit aanstekelijke enthousiasme. - Wij zijn net twee stokken.
Dit kan zo in brand vliegen.
Kom mee.
Sta jij echt bekend als Indiana Jeans?
Dat gaan we zo zien. Als ik hier jeans vind, dan wel.
Geloof je in geesten? Ik opende dit en het ging vanzelf dicht.
Zag je dat? - Dat is de wind, het waait. Voorzichtig.
Dat zeggen ze altijd: 'Het zal de wind wel zijn.'
Zet je maar schrap, mensen.
We gaan naar binnen.
Deze gast is een beetje geflipt.
Brit Eaton is echt geobsedeerd door denim.
Gaaf. Geen idee of het ergens heen leidt.
Al meer dan 20 jaar waagt hij zijn leven door denim op te graven...
...op de gevaarlijkste locaties, maar dat doet hij niet alleen voor de lol.
Brit verkoopt zijn spullen aan verwoede verzamelaars over heel de wereld...
...en maakt aanzienlijk winst.
Jeans die ooit $1,25 kostten, worden nu voor bijna $100.000,- verkocht.
Wacht eens even, wat is dit? - Een oud takelhuis, een mijngebouw.
Het mooie is dat er overal oude kleding kan liggen.
De denim was een aanpassing aan de omgeving waarin ze terechtkwamen.
De mijnwerkers werden soms nat. In die tijd gebruikten ze kaarsen...
...dus ze kregen misschien brandvlekken en moesten andere broeken halen.
Daarom vinden we misschien kleding in de mijn of in de mijngebouwen.
Hier heb je je verlichting, je helm. - Wat is dit?
Een masker. - Waar is dat voor?
We gaan op jacht naar dingen, we gaan op denimjacht.
Hoe zet ik dit op?
Ja, goed zo. - Echt? Klaar?
En niet vergeten dat daar 'onveilige mijn' staat.
Op naar de jeans.
Laten we maar rond gaan kijken. Wie het eerst wat vindt.
Een stuk stof.
Daar kan ik een heel kort broekje van maken.
Een kraag. Stop maar in de zak. Ons eerste ding.
Oké, maar wat... - Zie je nog iets naast dat krijtbord?
Ik zie wat stof. - Is dat dek... Ja, dat is dekzeil.
Hierheen. Zie je dit? - Asjemenou.
Wacht even. - Eens zien hoe diep dit is.
Klaar...
Het gaat maar door. - Dat kan niet.
Wat is dit, achter jou? - Fascinerend.
Ik klim naar boven om te zien wat daar is. - Echt? Doe nou toch rustig.
Laten we buiten kijken.
Het weer is helemaal omgeslagen. Wat een plek.
Wat een rommel. - Wacht eens.
Net of dit gebouw zomaar ingestort is. - Wacht eens even.
Ik zie...
Pas op voor spijkers. - Spijkers, ja.
Wat is dat, achter jou?
Daar is iets. Wat is dat witte spul?
Helemaal verbleekt door de zon. Het ligt hier al zo'n 50 jaar.
Dat zijn jeans of een overall of zo.
Een heel ander niveau...
Ik denk dat dit de hoofdprijs is.
Geweldig. Dit is echt een heel gaaf stuk.
Dat is een... - Deze kun je inlijsten.
Ik ken een winkelier in Frankrijk die zoiets verfrommeld wil inlijsten.
Levert geen kapitalen op, misschien zo'n $1000,-. Zoiets zal dit wel zijn.
Krijg nou wat. Dat is een oud shirt. - Wacht even. Dat is een complete outfit.
Kijk nou. Het label. Het is een Uncle Sam. - Ik wist dat... Wacht even.
Een Uncle Sam-shirt. - Indiana Jeans slaat weer toe.
Dit is echt geweldig, heel opwindend.
Een, twee, drie...
Ik heb nog nooit zoveel lol gehad.
Hoe hebben jeans het zolang op een berg kunnen overleven?
En vanwaar is dit robuuste materiaal ontsprongen?
Nog antwoorden, professor Goldblum? Zeker wel. Als u mij toestaat.
Vijf tot tien miljoen jaar geleden ontwikkelde een Afrikaanse plant...
...lichte en sterke vezels om de zaden door de wind mee te laten voeren.
Heel brutaal.
De katoenplant verspreidde zich over de wereld.
De homo sapiens kreeg het te pakken...
...en sleutelde eraan, waardoor die vezels langer en sterker werden.
We gaan naar Frankrijk, naar de stad Nimes...
...waar katoen in een uniek patroon wordt geweven: de Nimes.
Of zoals wij zeggen: denim. En dan komen we in Amerika aan.
Daar was een kleermaker die Jacob Davis heette...
...en hij had één specifieke klant die...
Jeetje, ik wil niet... Hij was nogal... Hij was een berg van een vent.
Hij wilde een broek die niet uit zijn naden zou springen. De oplossing?
Koperen klinknagels. Eureka.
Mr Davis ging in zaken met ene Levi Strauss...
...en daar waren de supersterke broeken...
...die een superhit in de werkkledingwereld werden.
Dit zijn stukken uit mijn verzameling die je misschien zou willen zien.
Heel graag. - Goed dan.
Wacht even. 'Levi Strauss & Company kleding met koperen klinknagels'.
De heilige graal van de vintagedenimwereld.
Dit is de Levis met één broekzak.
In 1901 voegde Levis een tweede broekzak toe.
De Levi met één broekzak is de crème de la crème.
Ik ken Japanse verzamelaars die dit 30, 40 jaar doen en dit nooit hadden.
Deze zijn superzeldzaam. Misschien zo'n 25 in de wereld.
Denim is een canvas dat zichzelf door de jaren heen beschildert...
...of wordt beschilderd door ervaringen en waar het aan blootgesteld is.
Al dat kaarsvet aan de voorkant, al die originele reparaties.
Laat eens zien. - Het is een kunstwerk.
Ongelooflijk.
Waar heb je die eigenlijk vandaan? Kun je dat zeggen? Laat anders maar zitten.
Vragen mag. Ik hoef niet te antwoorden. - Dat klopt.
Leuk om ten dans gevraagd te worden, maar ik hoef niet te dansen.
Kun je dansen? - Altijd klaar om te dansen.
Ken je die verboden dans ook? Het gaat ongeveer zo.
Zoiets. We kunnen niet alles laten zien. - Heel opwindend.
Ik ben ook een beetje opgewonden. Waar kan ik verder nog heen?
Waar kan ik mensen bezoeken die ook door jeans geobsedeerd zijn...
...die jeans kopen en de interessantste plekken om te kopen?
De Rose Bowl vlooienmarkt in Pasadena is ongelooflijk. Dat zul je geweldig vinden.
Ik kan je niet genoeg bedanken. - Bedankt. Geweldig. Echt heel leuk.
Reismuziek, alstublieft.
Geen tijd te verliezen. We reizen van het denimverleden naar het denimheden.
PASADENA CALIFORNIË
Kijk nou. Dit is de alom bekende, maandelijkse Rose Bowl vlooienmarkt.
Een festival, zoals je ziet. Een circus van allerlei soorten denim.
Heel veel denim hier.
Denim. - Over de brug voor heel veel denim.
Echt waar? Denim? - Zeker. Denim.
Ik kreeg een tip over een denimlegende...
...die hier handelt en over heel de wereld bekend is.
Het schijnt dat zij grondige kennis bezit over hoe denim geëvolueerd is.
DE VERZAMELAAR
Ik heet Kathleen. - Hallo, ik ben Jeff.
Leuk je te ontmoeten. - Je ziet er geweldig uit, met die denim.
Deze denim jas is interessant en die denim... Dat had ik niet gezien.
Heel mooi. Van alle vintageplaatsen in Amerika, misschien de wereld, is dit...
Dit is de plek. - Maar waarom dan?
Hier komen mensen van heel de wereld en je weet gewoon nooit wat hier opduikt.
Ik heb hier iets. De oorspronkelijke man in het zwart.
Jeetje, wacht even. Dat meen je niet. - Hopalong Cassidy. Dit is...
Mijn eerste herinnering dat ik jeans zag. Ik was helemaal...
En dat maakte zoveel indruk dat je dat vandaag nog weet.
Ja, echt. Ik kan het niet geloven.
Kijk hier eens naar. Zo mooi.
JAZZTIJD
Ik wil deze met je delen.
Hypnotiserend. Volg de eigenaardige broek.
Damesbroek, in uitstekende conditie.
Duke.
Deze kun je in een Sears-catalogus kopen.
Een geschiedenisles in muziek. - Uit welk jaar zou dit zijn?
Begin jaren '40.
POLITIEKE BROEKEN
Deze zijn van de jaren '90.
Het is Malcolm X. Ongelooflijk.
Een beetje acid-wash. Noem je dat zo? - Ja, misschien '92.
Terug, omdat het lelijk mooi is.
Lang genoeg verdwenen, vreselijke dood gestorven. Het is terug.
KOSTE WAT HET KOST
Waarom is denim en de evolutie ervan de basis voor al deze kleren geweest?
Ik denk dat het een zacht soort harnas is waarmee je de dag door kunt komen...
...en je toestaat jezelf te kunnen zijn, en je bent beschermd.
Als je het draagt, fungeert het vaak...
...als een soort zelfbesef. Zoiets als: dit ben ik.
Dit ben ik, door de tijden heen. Het begon als een bescheiden arbeidersding...
...en nu zit het in onze levens, het gaat nergens meer heen.
Ho, daar.
Sinds het denim van het Oude Westen zijn de modellen ontploft.
Ruw, gevlamd, gerafeld, allerlei soorten wash, gelapt, wijd en recht uitlopend...
...afgeknipt, hoge en lage heup, acid-wash en gedubbeld, baggy, skinny, kleurrijk.
Een cornucopia van denim. Echt overweldigend.
Denim.
Oorspronkelijk werkkleding voor de ruigen en beschermende kleding en nu...
...wordt het voor vele andere vormen van kostumering gebruikt.
Wat als één rode draad begon...
...en wat me nu bij deze Rose Bowl opvalt, is dat er wellicht meerdere draden zijn.
En als we die volgen, vinden we misschien, als we die in het weefraam plaatsen...
...ontdekken we een weefsel en een patroon...
...die een groter en interessanter verhaal vertellen. Dat is wat ik zoek.
Tegenwoordig lijken mensen hongerig...
...naar een grote variëteit aan denimstijlen, om uiteenlopende redenen.
Maar massaproductie van individualiteit is een flinke klus.
SAN FRANCISCO CALIFORNIË
Niemand weet dit beter dan de man die zijn leven wijdde aan het perfectioneren…
...van manieren om denim op grote schaal te produceren en te verslijten.
DE GOEROE
Daar is ie.
Bart Sights. - Hallo, Jeff.
Zo leuk je te ontmoeten. - Welkom.
Ik wil je even opnemen, voor we iets zeggen.
Neem maar op. - We zijn namelijk hier om...
Jij bent stijlvol, zeer interessant.
Jij ook. - Wat gebeurt hier?
Dit is Levi Strauss & Co's Eureka Innovation Lab.
Een kleine fabriek.
Als je naar een van onze winkels gaat...
...dan hebben we alles wat je ziet een jaar eerder al gemaakt.
Ik laat het wel zien. - Blij dat ik de juiste vraag heb gesteld.
Dit had ik nog niet gezien.
Je kunt een spiraal gooien. - Echt wel.
Barts experimentele denimspeelplaats...
...helpt elk seizoen meer dan 3.000 verschillende jeansstijlen creëren...
...met behulp van ingenieuze technologie.
BEELDSCHERMTIJD
Dit is een 501 die we als basis gebruiken.
Die fotograferen we en we hebben een programma...
...waarmee je het zelf kunt afmaken.
Wat beschadigingen? Misschien een paar. - Jeetje. De verschillende gaten. Kijk nou.
We hebben hier bibliotheken van. - Dit is geweldig.
Ik stel zo'n kleintje voor. Klik dat er maar op.
Ik had altijd gaten in mijn broek. Ik viel vaak, maar dat waren geen jeans.
Niemand krijgt echt gaten, dus als je gaten ziet, denk je: dat is nep.
Mag ik al die patronen zien? Een ruitje is mooi, maar toch maar het luipaardpatroon.
Laten we het intens maken.
Laten we daar maar wat mee spelen.
PRODUCTIE
Oorspronkelijk was denim gewoonweg vreselijk voor het milieu...
...door het gebruik van vervuilende chemicaliën en enorme hoeveelheden water.
Maar Bart en zijn team, met hun hightech spullen...
...hebben als doel de denimwereld wat schoner te maken.
Dit is hoe ze enkele jaren geleden werden afgewerkt.
Zo'n 800 mensen in een kamer, herhaalde bewegingen.
Minst gewilde baan in de fabriek. - Niemand...
Snel vooruitspoelen naar vandaag. - Brandschoon.
Dit gebruikt een fractie van de chemicaliën...
...en geeft minder afval. - Ik begrijp het.
Je wilt de jeans kunnen zien. - Dat is wat ik heb.
Ben je er klaar voor, Reanna? - Jazeker.
Drie, twee, één, nu.
Het doet iets.
Het gaat kijken... Het begint links. Het verwijdert de dunne bovenlaag...
...van katoenvezels en de daaraan bevestigde indigo...
...zoals wij dat met schuurpapier zouden doen...
...of zoals een boer zijn handen over zijn dijen wrijft als hij op een tractor zit.
Wat zou er gebeuren als wij tussen die laser komen?
Het zou je brandmerken. - Dan krijg je een kleine tattoo.
Dat ga ik niet... - Een brandwondje.
Dat zijn de accenten en nu gaat het deze beschadigingen branden.
Ongelooflijk.
Daar gaat ie.
En nu... - Heb je dat gezien?
Ik zag het. En nu begint het met de luipaard.
De luipaard? Hoe doet ie dat?
De laser gebruikt verschillende intensiteiten om het patroon te maken.
Met sterkere en zwakkere kracht krijg je verschillende effecten.
Ja, het is net magie.
Ik haal ze eraf zodat je ze kunt zien. - Ruik je dat?
Ik hou van de geur van brandend denim in de ochtend.
Waarom zijn blauwe jeans zo ontvankelijk voor markeringen?
Mogen we een show aanbieden? Wie vindt animatie leuk? Daar gaan we.
Hier komt het goede woord: indigo.
Dat is de kleurstof die jeans blauw maakt.
Het werd 6.000 jaar geleden voor het eerst in Peru gemaakt...
...en enkele vindingrijke mensen lieten plantenbladeren fermenteren...
...om zo een schitterend blauwe kleurstof te verkrijgen.
Als je inzoomt, zie je dat moleculen de vezels niet penetreren...
...maar zich aan het oppervlak hechten, waardoor in denimstof...
...de kleurstof, zoals verf op een muur, uit lagen is opgebouwd.
Als we het dragen, worden lagen indigo versleten...
...en daardoor wordt elke spijkerbroek zo individueel als een vingerafdruk.
Indigo is ons levenssap, dus we bewaren deze natuurlijke fermentatiepotten hier...
...om nieuwe kleuren te ontwikkelen en om er gewoon mee te spelen.
Het is...
Het mooie aan indigo is dat het afbrokkelt en verslijt.
Daarom zijn jeans...
...een gaande geschiedenis van je leven en ervaring en alles.
Dat komt allemaal door de inherente manier waarop de jeans slijt.
Het is een kaart, een opnameapparaat... - Juist.
...voor wat het meegemaakt heeft. - Precies.
Ze zeggen dat je jeans niet moet wassen. - Ik was mijn jeans nooit.
Al 35 jaar niet. - Zelfs niet als ze vies worden?
Als er vlekken op komen...
...dan kun je die vlekken verwijderen. - Ja, wegborstelen.
Er zijn momenten geweest waarop iets catastrofaals gebeurde.
Laat maar, dat is persoonlijk.
Iedereen poept weleens in zijn broek, daar hoef je je niet voor te schamen.
Een feestelijke gebeurtenis voor jou. - Dat was het niet.
Warm. Stop er maar een vinger in. - Ik stop er wel een vinger in.
O, jee.
Veeg dat eraf.
Schud mijn hand eens. - Heel erg bedankt.
Leuk dat je er bent. - We zijn blauwe broers. De Blues Brothers.
DE LEVI'S KLEERMAKERSZAAK EUREKA
Wat kunnen we nu over jeans zeggen? Ook al is het massaproductie...
...en veel mensen over heel de wereld dragen eigenlijk dezelfde jeans...
...feitelijk het uniform van iedereen...
...behalve dat elke jeans wordt gevormd en het verhaal van de individu vertelt.
Je maakt het je eigen.
Of je nou hulp had van lasertechnologie of niet. Dat is me toch wat?
De populariteit van denim heeft, volgens mij, veel te maken...
...met de vele manieren waarop wij onszelf kunnen uitdrukken.
Het wordt tijd om mensen te bezoeken voor wie denim echt belangrijk is.
Vijf, zes, vijf, zes, zeven, acht.
Ik ben uitgenodigd om deel te nemen aan een denimritueel.
Dit is de wekelijkse LGBTQ-line-dance van de Dallas Pride Dancers.
Ik vind dat ik het snel onder de knie had.
Ik weet niet of ze me toe- of uitlachen.
Kijk dan, niet slecht, maar hou die tong binnenboord. Dat is het enige.
Nu ik iedereen zie... Ja, jullie dragen allemaal jeans.
Wat voor jeans dragen jullie? - De Aziatische cowboyjeans.
Dat zijn chique broeken. Je hebt... Kijk nou, je schoenen, alles.
Jeans lijken iedereens uniform te zijn. Wat is toch die grote aantrekkingskracht?
Wat iedereen gemeen heeft, is denim. - Dat is interessant.
De reden dat denim zo iconisch voor ons is geworden...
...is dat we kunnen gaan line-dancen in een country en westernbar...
...en of we nu van de LGBT-gemeenschap of de heterogemeenschap zijn...
...je voelt je op je gemak en het uniform was de jeans.
Ik kwam uit de landbouwsector in Kansas.
Denim was een levensstijl. Je droeg het vanwege de dingen die je deed.
En nu ik in de grotere steden woon, is het nog steeds geïntegreerd.
Mijn oude, conservatieve leven doet er niet toe. Denim is wat we dragen.
Gaaf. Kansas.
In welke film zeggen ze: 'Ik denk niet dat we nog in Kansas zijn'?
The Wizard of Oz.
Mijn opa haatte die film.
Waarom? Hoe kon hij die film nou haten?
Klaar? Eén, twee, drie.
Geweldig. Dit is het mooiste moment van mijn leven.
Wat kunnen we uiteindelijk over jeans zeggen?
Ze bedekken op elk moment de bipsen, de benen van de halve bevolking...
...maar magisch genoeg voel je je toch uniek, een individu.
Wat blijkbaar zo bijzonder aan denim is...
...is dat het ons een kijkje gunt in het mythische mode-utopia.
Het is een kledingstuk dat ons allen bindt...
...terwijl het eenieder van ons toestaat onze eigen identiteit uit te drukken.
Authenticiteit.
Ik denk dat het dat is. Wie wil er nou niet echt zijn?
Dat is het in een notendop. Ik ben hier klaar.
Laten we maar inpakken en naar Bar 20 gaan, jij dakloze, kleine individualist.